Ka Jingngeit kaba khlaiñ

Eliphas Mukhim

04/20/2020

            Ka Jingngeit ka dei kata kaba pynlong ia u briew ban leh ia kiei kiei kiba u ngeit. Ka jingngeit ka donkam ia ka ban ngeit ha ki kular jong u Blei, ban shaniah ha ka jingiaineh jong U bad ban ngeit ruh ha uta uba lah ban ai ia kata kaba ngi ngeit ba ngin sa ioh. U nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru: 11:1 u ong kumne ka jingngeit ka dei kata ka jingnsgewskhem ia kiei kiei kiba ngi kyrmen ia kiba ngim pat iohi. Kane ka mut ba da ka jingngeit ngi lah ban tikna bad kyrmen skhem ba ngin ioh ia kata kaba la buh lpa ia ngi ban kyrmen ia ka. Haba kumta kaei kane ka Jingngeit kaba khlaiñ bad kaei ka kamram jong ka? Ki don katto katne tylli ki kam jong ka jingngeit kaba khlaiñ:

1.                  Kam dei ban long maw jynthut ia u parabangeit uba tlot (Rom: 14:13-14 bad 20): U Paul u thoh sha ki bangeit kiba don ha Rom, u ong ba ngi kiba ngeit kiba don kata ka Jingngeit kaba khlaiñ ngi dei ban iaishah bad ki bangeit kiba tlot ka Jingngeit, khamtam ia ngi ki Nongialam Balang ki dei ban iaishah ia ka jingngeit kaba tlot jong u bangeit ngim dei ban ibeiñ ne krenbeiñ ne niewbieñ ia ka jinglong tlot jong ki. Ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iaishah bad ki da kaba pyni ia ka jingieit ba ngi ieit ia ki haba ngi sneng ngi kyntu ruh. Namar don teng teng ngi kiba khlaiñ ka jingngeit ka don ka kam ne ka jingbam ne ki ktien kiba ngi kren kiba ngi tip shai ba kam ktah ei ei ia ka Jingpynim jong ngi ne ngi khlem leh pop ei ei ruh em lada ngi leh ia ki, hynrei kita ki kam ne ki jingbam ne ki ktien kiba ngi kren ka long pynban ka maw jynthut ia ki bangeit kiba tlot, namar ki pyrkhat ba ka dei ka pop ne ka ba long pyrshah ia ka hokum Blei, bad kane ka jingsngew jong ki ka pynjot ia ka jingngeit jong ki, kata ka mut kat kum ka jingong U Paul ba ngi kiba long maw jynthut kiba pynmong ia ka Jingngeit jong ki, ngi khlem ieit ia ki haba ngim don ka jingieit ngi leh pop. U Jisu u maham jur ia kita kiba long maw jynthut ia kiba rit (Markos:9:42) kaba mut kiba tlot bad kiba rit ka jingngeit ne kiba dang thymmai ha ka jingngeit, u ong ka bha ban the ha ryndang da u maw tylli bad bret ia u sha ka duriaw ba un iap khnang ba un ym pynthut shuh ia kiwei. Namar ka jinglong khlaiñ kam mut ban pynthut ia kiwei hynrei ban iarap ia kiba tlot ba kin long khlaiñ.

Nuksa: Ka Baibl ka sngap jar ha kaba iadei bad ka jingdih duma ne dih sikret jong ki Nongialam Balang , ka khlem ong la ka long pop na kam long, bad kaba ngi tip shai ruh ba ka jingdih duma ne dih sikret kam lah ban pynduh ia u briew ban leit bneng namar ka Baibl ka khlem kren ei ei shaphang kane, hynrei lada na ka jingdih duma ne dih sikret jong nga kum u nongialam ka pynthut pat ia u bangeit uba tlot bad ka pynlong ia u ban sangeh ha ka ban wan jingiaseng lane suki suki u jah noh na ka jingngeit kane ka jingleh jong nga ka long pop namar ngam pyrkhat ne ieit ia u parabangeit uba tlot. (1Kor:8:7-13). Kane ka jingleh kam mut tang ia ka dih sikret, ka lah ban dei ka jingbitar, ka jingkren khor, ka jingsngewstad, ka jingleit peit sinnema (Cinema) lane ka jingialang lok bad kiba don ka nam basniew bad kumta ter ter. Lada kine ki pynthut ia uba ngeit uba tlot ngi dei ban kiar na kine lada ngi ieit ia u hynnmen ne para jong ngi ha ka jingngeit.

2.                  Ka Jingngeit kaba khlaiñ ka iarap ia kiba tlot (Rom: 15:1 Kam: 20:35): Hangne pat u Paul u ong ba ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iarap ia kiba tlot. Namar ha ka jingshakri Blei ki don kiba khlaiñ bad kiba tlot, te ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iarap ia ki ban lait na kata ka jingtlot jong ki, ym ba ngin kren beiñ lane kren lorni ia ka jingtlot jong ki. Ngi tip skhem ba don na kiba ngeit kiba tlot shisha, kiba kwah ban lait na ki jingmlien basniew jong ki hynrei da lade kim la ban leh ei ei, ia kiba kum kita ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iarap ia ki. Da kynmaw ba ki don kiba ngeit kiba tlot kiba donkam jingiarap hynrei kim treh pat ban kylla lane pdiang ia kiba kwah ban iarap ia ki ban lait na kata ka jingtlot jong ki, ia kiba kum kita ngam ong ba ngi dei ban iarap ia ki namar nalade kim kwah ban kylla. Kynmaw ruh, ba kane ka jingiarap ia kiba tlot kam mut ia baroh kiba tlot hyrrei ka dei tang ia kita kiba na ka kur ka Jingngeit (Gal:6:10).

Nuksa: Ki don kiba ngeit kiba kwah ban lait na ki jingkyrni kiba bunjait ha ka jingim jong ki la ka dei ka jingdih kiad, ka jingpyndonkam ia ki ktien sih, ka jingbitar bad kumta ter ter, ted a lade kim lah ban kiar ne pyndkut ia kin a ka jingim jong ki, ki donkam ia ka jingiarap ia kiba kum kita ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iarap ia ki ym ban kren beiñ ne niewbeiñ ia ki.

3. Kiba khlaiñ ki dei ban pdiang ia kiba tlot (Rom:14:1): U Paul u batai hangne ba ngi kiba khlaiñ ngim dei ban kyntait ia u parabangeit uba tlot, ngi dei ban pdiang ia u kum uba tlot da ka jingiaishah bad ka jingieit ha ka ban ialam bad pynbeit ia kata ka jingtlot jong ki. Kam mut tang na ka daw ba ki long kiba tlot ngi dei ban niewbeiñ ia ki bad ban kyntait ia ki. Ngi dei ban pdiang ia ki kumba ki long ym ba ngin khmih lynti ne ia nujor ia ki bad ngi kiba khlaiñ namar lada ngi leh kumta ngi pynjot ia ka jingngeit jong ki, kin sa sngewrem kin nang iai tlot bad khatduh kin jngai ruh na u Blei tang na ka daw ka jingleh jong ngi. Namar bunsien hi ngi kiba khlaiñ ngi sngewkhraw, ngi bit sngewbiang, ngi niewbieñ niewpoh ia kita kiba tlot, kane ka jinglong kaba ngi don ka long ka bym kynja mynsiem. Ha ka jingshisha hi ngi kiba khlaiñ ngi dei ban iaid hapoh na ka bynta ban pynbha ia kiba tlot. Tang bun eh na ngi ki nongialam ngi leh pat da kumwei ngi ia nujor ia ki bad ngi, bad kane ka jingleh jong ngi suki suki ka pynjngai ia ki na ngi, ha ka jaka ba ngin long paralok bad ban iajan bha bad ki khnang ba ngin ioh lad ban pynbha ia ki, pynban ngi buh da ka kynroh kaba kah arliang hapdeng jong ngi kiba khlain bad kiba tlot, ha kane ka dur dalei dalei ngim lah ban pynkylla ne iarap ia ka jingtlot jong ki,  ngi pyniakhlad ialade  na ki .Lada ngi phai pat ha kawei ka liang ngi kiba sngewbit sngewbiang, kiba sngewkhlaiñ, kiba sngewkhraw. Ha ka jingshisha lada ngi bishar bniah da kaba peit ha ka ïit khmih, ngi, ngi dei  kita kiba tlot kiba donkam ban pynbeit ia kata ka jinglong kaba ngi don, te kumba nga la ong mynne lada ngi sngew ialade ba ngi khlaiñ bad ngi leh jngai ialade na kiba tlot ka long kaba eh ruh ia ngi ban pynbeit ia lade lane i ia kata ka jingtlot kaba ngi donkam ban pynbeit.

Ka ktien u Blei ka ong kaei kaei kaba ngi tip ban leh ia kaba bha bad ngim leh ia ka ka long ka pop (Jakob: 4:17)

Nuksa: Lada ngi phai na ka liang jong ki khun samla jong ka Balang ha ki hi kaei kaba ki tip bad ki sngewthuh ha kaba iadei bad ka jingshakri Blei ka dei tang ka put ka tem bad ka rwai kaba ki sngew dei kaba donkam eh. kane ka jingsngew bad jingleh ki samla bun napdeng jong ngi ki rangbah ngim da kham sngewtynnad ne sngew iahap ne mynjur ruh ia kata ka put ka tem jong ki. Teng teng ngi mai bad ngi kynhied ia ki, kane ka jingmai jingkynhied jong ngi ia ki suki suki ka kylla sha ka jingisih ia ki rangbah hapoh ka Balang, te ki sdang sa ban pep noh ban wan jingiaseng, suki suki ki jah syndon na ka Balang, namar ha ki hi ki sngew ba ngi ki rangbah ngi isih ia ki. Sa kawei ruh ngi ki rangbah ngim kham da ailad ne hikai ia ki ruh ha kata ka rukom ba ka don bun ki lad ba ki lah ban shakri ia u Blei ym dei tang da ka put ka tem. Te kaei kaba nga mut ban ong ka dei kane, ba ngi ki Rangbah ha ka Balang ha ka jingshisha hi, ngi dei ban pdiang ia ka jingbymbit bym biang jong ki Samla wat la teng teng ka don ka por ba ki jingtem jingput jong ki, ki long kiba da sngew huri hura shisha, ngi dei ban kynmaw ba ki samla kim dei ki rangbah bad ka jingngeit jong ki ruh ka long kaba tlot bad kaba shah kynting ha ka lyer, ngi kiba khlaiñ ngi dei ban pdiang ia kata ka jingtlot jong ki da kaba iajan bad ki, suki suki ngin sa ioh ban kheit ia u soh uba ngi khmih lynti na ka jingim jong ki. Lym kumta kin jah na ka Balang te haei ka lawei jong ka Balang.